Η ζέστη έφθασε τον Αύγουστο σε επίπεδα που δεν έχουν προηγούμενο στις σύγχρονες καταγραφές. Με μέση θερμοκρασία 16,96°C, ο περασμένος μήνας ισοφάρισε το απόλυτο παγκόσμιο ρεκόρ του Ιουλίου του 2023, σύμφωνα με τα στοιχεία της ευρωπαϊκής υπηρεσίας Copernicus.
Τυπικά, ο Αύγουστος ήταν κατά 0,01°C θερμότερος από τον Ιούλιο του 2023. Η διαφορά είναι όμως τόσο μικρή, ώστε οι επιστήμονες θεωρούν τους δύο μήνες ισόπαλους.
Πίσω από αυτή τη δεκαδική διαφορά βρίσκεται μια πολύ μεγαλύτερη εικόνα: ακραίοι καύσωνες, πυρκαγιές, ξηρασία, προβλήματα στις καλλιέργειες και αυξημένη πίεση στα συστήματα υγείας σε πολλές περιοχές του βόρειου ημισφαιρίου.
Ξανά πάνω από το όριο του 1,5°C
Η μέση θερμοκρασία του Αυγούστου ήταν κατά 1,65°C υψηλότερη από τα επίπεδα της προβιομηχανικής εποχής, προτού αρχίσει η μαζική καύση άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ήταν ο πρώτος μήνας από τον Νοέμβριο του 2025 κατά τον οποίο η παγκόσμια θερμοκρασία ξεπέρασε ξανά το όριο του 1,5°C.
Αυτό δεν σημαίνει ότι παραβιάστηκε ήδη και οριστικά ο στόχος της Συμφωνίας του Παρισιού. Το συγκεκριμένο όριο αφορά τη μέση θερμοκρασία σε βάθος δεκαετιών και όχι την επίδοση ενός μεμονωμένου μήνα. Η μακροχρόνια αύξηση της θερμοκρασίας υπολογίζεται σήμερα περίπου στους 1,4°C.
Η νέα υπέρβαση αποτελεί, ωστόσο, ακόμη μία ένδειξη ότι ο πλανήτης πλησιάζει επικίνδυνα σε μια μόνιμη μεταβολή του κλίματος.
Η δυτική Ευρώπη έζησε το θερμότερο καλοκαίρι της
Από τον Μάιο, η δυτική Ευρώπη βρέθηκε αντιμέτωπη με διαδοχικά και επίμονα κύματα καύσωνα. Το καλοκαίρι του 2026 ήταν το θερμότερο που έχει καταγραφεί στην περιοχή, ξεπερνώντας ακόμη και εκείνο του 2003.
Οι υψηλές θερμοκρασίες δεν αποτυπώθηκαν μόνο στα θερμόμετρα. Δρόμοι παραμορφώθηκαν από τη ζέστη, σιδηροδρομικές γραμμές αντιμετώπισαν προβλήματα, σχολεία έκλεισαν, νοσοκομεία πιέστηκαν και μεγάλες πυρκαγιές ξέσπασαν σε πολλές χώρες.
Παράλληλα, η πτώση της στάθμης ποταμών και η έλλειψη υγρασίας στο έδαφος επιβάρυναν τις καλλιέργειες, προσθέτοντας έναν ακόμη κίνδυνο για την αγροτική παραγωγή.
Στη Γαλλία, τη Βρετανία, το Βέλγιο και την Ιταλία οι αρμόδιες υπηρεσίες ανακοίνωσαν διαδοχικά νέα εθνικά ή τοπικά ρεκόρ θερμοκρασίας.
Περισσότεροι από 30.000 «πλεονάζοντες» θάνατοι
Προκαταρκτικά στοιχεία της πλατφόρμας EuroMOMO, η οποία παρακολουθεί τη θνησιμότητα σε 23 ευρωπαϊκές χώρες, καταγράφουν περισσότερους από 30.000 πλεονάζοντες θανάτους έως τα τέλη Αυγούστου.
Ο αριθμός περιγράφει τους θανάτους που ξεπέρασαν τα στατιστικά αναμενόμενα επίπεδα και δεν μπορεί να αποδοθεί στο σύνολό του και αυτομάτως στη ζέστη. Αποτελεί, όμως, σοβαρή ένδειξη της υγειονομικής πίεσης που δέχθηκαν οι ευρωπαϊκές κοινωνίες κατά τη διάρκεια των καυσώνων.
Περισσότερο εκτεθειμένοι παραμένουν οι ηλικιωμένοι, οι άνθρωποι με χρόνια προβλήματα υγείας, όσοι εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους και όσοι ζουν σε σπίτια χωρίς επαρκή προστασία από τις υψηλές θερμοκρασίες.
Ρεκόρ ζέστης και στους ωκεανούς
Η υπερθέρμανση δεν περιορίστηκε στην ξηρά. Η μέση θερμοκρασία στην επιφάνεια των ωκεανών, με εξαίρεση τις πολικές περιοχές, έφθασε τους 21,07°C, ισοφαρίζοντας το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί.
Οι θερμότεροι ωκεανοί μπορούν να ενισχύσουν ακραία καιρικά φαινόμενα, να επιβαρύνουν τα θαλάσσια οικοσυστήματα και να προκαλέσουν μεγαλύτερες περιόδους ξηρασίας ή ισχυρότερες βροχοπτώσεις.
Την κατάσταση επιβαρύνει και η ανάπτυξη του φαινομένου Ελ Νίνιο στον τροπικό Ειρηνικό. Το φαινόμενο ανεβάζει περιοδικά τη θερμοκρασία των ωκεανών και αναμένεται να ενισχυθεί τους επόμενους μήνες.
Οι επιστήμονες διευκρινίζουν, ωστόσο, ότι το Ελ Νίνιο λειτουργεί πάνω σε έναν πλανήτη που έχει ήδη θερμανθεί από τις ανθρώπινες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Θερμοκρασίες που ίσως δεν έζησε ποτέ ο σύγχρονος άνθρωπος
Τα δεδομένα του Copernicus αρχίζουν το 1940 και ελέγχονται σε συνδυασμό με άλλες σειρές μετρήσεων που φθάνουν έως τα μέσα του 19ου αιώνα.
Μελετώντας παλαιότερες κλιματικές ενδείξεις, όπως τους πάγους, τα ιζήματα και τους δακτυλίους των δέντρων, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η σημερινή περίοδος είναι πιθανότατα η θερμότερη που έχει γνωρίσει η Γη εδώ και τουλάχιστον 100.000 χρόνια.
Η βασική αιτία παραμένει η καύση ορυκτών καυσίμων. Και όσο οι παγκόσμιες εκπομπές δεν μειώνονται αποφασιστικά, οι μήνες που σήμερα καταγράφονται ως εξαιρετικοί κινδυνεύουν να μετατραπούν στη νέα κανονικότητα.
